Kusur Oranı Belirleme Sorgulama ve İtiraz - Bien & Messe Hukuk ve Danışmanlık

En az iki motorlu aracın karıştığı, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan bir kazada, tarafların polis veya jandarmaya ihtiyaç duymadan, aralarında mutabakata vararak doldurdukları resmi tutanağa Kaza Tespit Tutanağı veya Taraf Tutanağı denilmektedir. Bu tutanak, trafikte sadece maddi hasarla sonuçlanan kazaların idari süreçlerini basitleştiren, sigorta ve hukuk işlemlerinin temelini oluşturan belge mahiyeti taşımaktadır. Esasında riskin ispatı da bu belgeye bağlıdır.

Türkiye’de KTT uygulaması, 1 Nisan 2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girerek, trafikteki bekleme sürelerini ve zaman kayıplarını ciddi ölçüde azaltmış, kaza mağdurlarının süreçlerini hızlandırmıştır. Günümüzde, bu süreç daha da ileriye taşınarak SBM tarafından geliştirilen Sigortam360 Mobil Uygulaması üzerinden Mobil Kaza Tutanağı hizmeti ile dijitalleştirilmiştir. Bu sayede, kaza yerinde yalnızca bir akıllı telefon bulunması, tutanak tanzim etmek için yeterli hale gelmiştir.

KTT'nin Amacı ve İçeriği

Kaza Tespit Tutanağı, kazanın oluş şeklini, tarafların kimlik ve sigorta bilgilerini, araçların hasar durumlarını ve kazaya ait çizimi içerir. Bu bilgiler, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemine aktarılarak kusur oranlarının belirlenmesi ve sigorta hasar dosyalarının açılması için tek ve merkezi referans kaynağı görevi görmektedir.

KTT Değerlendirme ve Kusur Oranı Belirleme Prosedürü

Kaza tespit tutanağı süreci, sigorta şirketlerinin dosyayı SBM sistemine girmesiyle başlayan ve kusur oranlarının netleşmesiyle sona eren, belirli zaman çizelgelerine bağlı bir dizi adımdan oluşur. Bu adımlar aşağıda izah edilmiştir.

Dosya Girişi ve Değerlendirme

Kaza sonrası tutanaklar, ilgili sigorta şirketlerinin hasar departmanlarına ulaştırılır. Sigorta şirketleri, tutanağı ve varsa fotoğrafları en geç takip eden iş günü sonuna kadar elektronik ortamda SBM sistemine iletmek zorundadır. Tutanakların sisteme girişini takiben 3 iş günü içinde, kazaya karışan her bir sigorta şirketi, kusur oranını kendi değerlendirmesi sonucunda belirler. Bu oranlar, her araç için yalnızca %0, %50 veya %100 olarak uygulanır.

Mutabakat ve Komisyon Süreci

3 iş günü sonunda, sigorta şirketlerinin belirlediği oranlara göre dosyanın akıbeti netleşir. Dosya durumunu bir tabloda vermek gerekirse;

Durum	Açıklama	Sonuçlandırma Mercii	Süreç
Mutabakat (Anlaşma)	Tüm sigorta şirketlerinin aynı kusur oranını vermesi.	Sigorta Şirketleri	Dosya, belirlenen oranlarla sonuçlanır.
Mutabakatsızlık (Anlaşmazlık)	En az bir şirket tarafından farklı kusur oranının verilmesi.	Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu	Dosya, Komisyona iletilir ve Komisyon 3 iş günü içinde sonuçlandırır.

SBM’nin temel amacı, bu sistemi yönetecek teknik altyapıyı sağlamaktır. Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu ise bağımsız bir yapı olup, asli görevi sigorta şirketlerinin mutabakata varamadığı uyuşmazlıkları karara bağlamaktır.

Bilgilendirme ve Sorgulama

Dosya sonuçlandığında, SBM tarafından belirlenen sorumluluk oranları, ilgili sigorta şirketlerine ve iletişim bilgileri mevcutsa sigortalılara eş zamanlı olarak bildirilir. Bu bildirim e-posta ve/veya SMS yoluyla bildirilmektedir.

Sigortalılar, dosya durumlarını ve kusur oranlarını diledikleri zaman SBM’nin resmi web sitesinde yer alan “Hizmetler” menüsü altındaki “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” adımından öğrenebilirler. Bunun için kusur oranlarını, http://www.sbm.org.tr adresindeki “Hizmetler” Menüsü altında “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz“ adımından da bakabilirler.

Kusur Oranlarına İtiraz Prosedürü ve Süreleri

Belirlenen kusur oranlarına itiraz hakkı, Genelge 2017/18 ile hem sigortalılara hem de sigorta şirketlerine tanınmıştır. Ancak itiraz yolları ve süreleri farklılık gösterir. tarafların itiraz süreleri ve hakları aşağıda açıklanmıştır.

Sigortalı İtiraz Hakları

Sigortalının itiraz süreci, dosyanın nasıl sonuçlandığına göre gruba ayrılır. Bunlar aşağıda detaylıca açıklanmıştır.

Şirketler Arası Mutabakatla Sonuçlanan Dosyalara İtiraz

Şirketlerin anlaştığı kusur oranlarına karşı sigortalı, bir defaya mahsus olmak üzere itiraz edebilir.

Başvuru Süresi: Sorumluluk oranlarının bildirilmesinden itibaren 5 iş günü içinde.
Başvuru Şekli: Değerlendirmeye etki edebilecek ilave bilgi ve belge sunmak kaydıyla sigorta şirketine başvuru yapılır.
Şirketin Yeniden Değerlendirme Süresi: Şirketler, bu başvuru üzerine 3 iş günü içerisinde kusur oranlarına yönelik yeniden değerlendirme yapmak zorundadır.
Uyuşmazlık Durumu: 5 iş günlük süre içinde itiraz hakkının kullanılmaması veya itirazın sigorta şirketi tarafından karşılanmaması halinde uyuşmazlığın çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonu‘na veya genel mahkemelerde dava açılabilir. Önemle belirtmekte fayda var ki kusur oranlarına yönelik itirazların süresi içinde sigorta şirketinden farklı, ilgili olmayan mercilere yapılması, 5 günlük itiraz süresini keser.

Sigortacının Aynı Şirket Olması Durumunda İtiraz

Kazaya karışan iki aracın trafik sigortası poliçelerinin sigortacısının aynı şirket olması durumunda, sigortalının izleyeceği farklı bir prosedüre tabidir.

Başvuru Süresi: Şirketin yaptığı kusur değerlendirmesinin kendilerine iletilmesinden itibaren 5 iş günü içinde başvuru yapılması gerekmektedir.
Başvuru Mercii: Sigortalı, bu kusur değerlendirmesine karşı doğrudan SBM web sitesindeki “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” linki üzerinden SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna itiraz edebilir.
Sonuç: Bu itiraz, tutanağın Komisyon tarafından değerlendirilmesini sağlar. Bu sürenin tamamlandığının ispat yükü iddia edene aittir.

Komisyon Kararlarına İtiraz

Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonunun sonuçlandırdığı dosyalara ilişkin itirazlar ise, süreçteki en son idari aşama olması sebebiyle mahkeme yoluyla yapılabilmektedir.

Sigorta Şirketlerinin İtiraz Hakkı

Sigorta şirketleri de Komisyon kararlarına karşı itiraz hakkına sahiptir. Buna göre;

Süre Sınırlaması: Şirketler için herhangi bir süre sınırlaması yoktur. Bu haliyle hak sahiplerinden farklılık arz etmektedir.
Gerekçe: İtiraz sadece maddi hata gerekçesiyle yapılabilir. Diğer sebepler itiraz nedeni sayılamaz.
Maddi Hata Düzeltme: Kusur değerlendirmeleri de dahil, eksik ya da hatalı bilgi girilmesine bağlı maddi hatalar, şirketlerin mutabakatıyla düzeltilir. Diğer hatalar ise düzeltilmez.

Polis veya Jandarma Tutanağına İtiraz

Polis veya jandarma kolluk kuvvetlerinin tanzim ettiği Kaza Tespit Tutanaklarına SBM sistemi üzerinden itiraz edilemez. Zira bu tutanaklar aksi ispat edilinceye kadar kesin delil mahiyeti taşır. Ancak tutanağın yanlış veya hatalı olduğu gerekçesi ile hukuk mahkemelerinde veya idare mahkemesinde dava açılabilir.