- 4857 Sayılı İş Kanunu, Kanunlar
- 16 Şubat 2025
İş Kanunu 5. Madde
Eşit Davranma İlkesi
Madde 5 – (Ek: 6/2/2014-6518/57 md.) İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz.
İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamaz.
İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.
Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz.
İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz.
İş ilişkisinde veya sona ermesinde yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davranıldığında işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir. 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesi hükümleri saklıdır.
20 nci madde hükümleri saklı kalmak üzere işverenin yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davrandığını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak, işçi bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü bir biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat etmekle yükümlü olur.
Eşit Davranma İlkesi ve Ayrımcılık Yasağı Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. maddesi, iş ilişkilerinde eşit davranma ilkesini ve ayrımcılık yasağını düzenler. Bu madde, iş hayatında adaletin ve eşitliğin sağlanması açısından büyük önem taşır.
Madde 5'in Temel Unsurları Nelerdir?
4857 sayılı İş Kanunu 5. Maddesinde tanımlanan eşit davranma ilkesi ve ayrımcılık yasağının temel unsurlarını şu şekilde sıralayabiliriz. Buna göre;
- Ayrımcılık Yasağı: İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz.
- Eşit Davranma İlkesi: İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz.
Geniş Kapsamlı Ayrımcılık Yasağı Nedir?
Madde 5, ayrımcılık yasağını geniş bir şekilde ele alır. Dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik gibi sayılan nedenlerin yanı sıra “ve benzeri” ifadesiyle, diğer benzeri nedenlere dayalı ayrımcılık da yasaklanmıştır. Bu, ayrımcılık yasağının kapsamını genişletir ve her türlü ayrımcılığı önlemeyi amaçlar.
İş Sözleşmesinin Her Aşamasında Eşitlik Ne Anlama Gelir?
Madde 5, sadece işe alım sürecinde değil, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde de eşit davranma ilkesini benimser. Bu, iş ilişkisinin her aşamasında ayrımcılığın yasak olduğunu gösterir.
Cinsiyet ve Gebelik Nedeniyle Ayrımcılık Yasağı Nedir?
Madde 5, cinsiyet ve gebelik nedeniyle ayrımcılığı özellikle yasaklar. İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye cinsiyeti veya gebeliği nedeniyle farklı işlem yapamaz.
İş Kanunu 5. Maddesi Önemli Hususlar
4857 sayılı iş kanunun 5. Maddesindeki önemli hususlar aşağıda sıralanmıştır.
- İşverenin Sorumluluğu: İşveren, işyerinde eşit davranma ilkesini uygulamak ve ayrımcılığı önlemekle yükümlüdür. İşveren, ayrımcılık yasağına aykırı davranan işçilerini de bu konuda uyarmak ve gerekli önlemleri almak zorundadır.
- İşçinin Hakları: Ayrımcılığa maruz kalan işçi, bu duruma karşı yasal yollara başvurabilir. İşçi, ayrımcılığın tespit edilmesi halinde tazminat talep edebilir ve diğer yasal haklarını kullanabilir.
Sonuç olarak; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. maddesi, iş ilişkilerinde eşit davranma ilkesini ve ayrımcılık yasağını düzenleyerek, iş hayatında adaletin ve eşitliğin sağlanmasına katkıda bulunur. Bu madde, işçilerin haklarını korur ve işverenlere önemli sorumluluklar yükler.