- İcra ve İflas Hukuku
- 10 Kasım 2025
Aktif pasif dengesini kaybeden borçlu bir şirketin, yeniden ekonomik güce kavuşması için, mahkeme kanalıyla borçlarını yapılandırmasına konkordato denilmektedir. Enflasyon ve ekonomik dalgalanmaların yoğun şekilde hissedildiği günümüz ticaretinde, birçok şirket ödeme güçlüğü yaşamaktadır. Burada devreye giren konkordato, iflasın eşiğine gelen işletmelere geçici bir koruma mühleti sunmaktadır. Öte yandan, konkordato, borçların yasal çerçevede yeniden yapılandırılmasına imkân tanıyan hukuki süreçtir. Yani borçlunun, malvarlığını kaçırma gibi bir ihtimali de yoktur. Bu haliyle konkordato süreci esasında alacaklıları da korumaktadır. Bu sayede şirketler borçlarını planlı bir şekilde ödeme imkanına kavuşurlar.
Konkordatonun Temel Kavramları, Amacı ve İflas ile Farkları
Konkordato, borçlunun alacaklılarıyla belirli bir plan çerçevesinde anlaşarak borçlarını ödeme taahhüdünde bulunduğu ve mahkeme denetiminde yürütülen bir yeniden yapılandırma sürecidir. İcra ve İflas Kanunu ile Türk Ticaret Kanununda düzenlenen bu hukuki süreç sayesinde, borçlu iflastan korunurken, alacaklılar da alacaklarını tamamen kaybetme riskinden kurtulur.
Konkordatoda alacaklıların rızasını alınması da gerekmektedir. Borçlu şirket, alacaklıların rızasını alarak borçlarını vade veya tenzilat (indirim) talebinde bulunabilir. Konkordato İcra ve İflas Kanunu’nun 285. maddesinde düzenlenmiştir.
Konkordatonun Amacı ve İşlevi
Konkordatonun temel amacı, borçlunun iflas etmesini önleyerek faaliyetlerini sürdürebilmesini sağlamakla birlikte, alacaklıların mümkün olan en yüksek oranda tatmin edilmesidir. Süreç, hem borçluyu korur hem de alacaklılar açısından dengeli bir tahsilat imkanı tanımaktadır.
Konkordato ile İflas Arasındaki Farklar
Konkordato, önleyici, iyileştirici ve yeniden yapılandırma süreci iken , iflas ise işletmenin tasfiyesi manasına gelmektedir. Aşağıdaki tablo, bu iki hukuki müessese arasındaki farkları bilgilerinize sunmuştur.
Kriter | Konkordato | İflas |
Amaç | Borçları yapılandırarak işletmeyi kurtarmak amacıyla yapılır. | Borçlunun mal varlığını tasfiye etmek için iflas yolu tercih edilmelidir. |
Süreç | Alacaklılarla anlaşma zorunludur. | Mahkeme kararıyla zorunlu tasfiye kararı verilir. |
Sonuç | Konkordato sürecinde işletme faaliyetine devam eder. | İşletme faaliyetine mahkeme kararıyla son verilir. |
Borç Durumu | Borçlar yeniden yapılandırılır. Bu süreçte yeni takip açılamaz, açılan takipler durur. | Borçlar tasfiye payından ödenmektedir. |
Şirketin Ticari İtibarı | Konkordato süresi boyunca şirket faaliyetine devam ettiğinden itibarı kısmen de olsa korunmaktadır. | Mahkeme kararıyla şirketin iflasına karar verildiğinden tasfiye süreci başlar. Bu durumda şirketin itibarından bahsedilemez. |
Konkordato Türleri Nelerdir?
Konkordato, borçlunun ödeme niyetine ve ekonomik durumuna göre üç temel türde uygulanabilir. Bunlar vade konkordatosu, tenzilat konkordatosu ve karma konkordato şeklindedir. Aşağıda konkordato çeşitleri ayrıntılı bir şekilde verilmiştir.
Konkordato çeşitlerini şu şekilde açıklayabiliriz. Buna göre;
- Vade Konkordatosu: Borçlunun, borçlarını tam olarak ödemeyi taahhüt ettiği, ancak bunu yeni bir vade planı çerçevesinde gerçekleştirmek istediği türe vade konkordatosu denilmektedir. Bu konkordato türünde borç miktarı değişmez. Ancak ödeme süresi uzatılır. Genellikle geçici likidite sıkıntısı yaşayan borçlu şirketlerce tercih edilmektedir.
- Tenzilat Konkordatosu: Borçlunun, borçlarının bir kısmından feragat edilmesini yani indirim yapılmasını talep ettiği türe tenzilat konkordatosu denilmektedir. Alacaklılar, alacaklarının belli bir yüzdesinden vazgeçmektedir. Ancak kalan kısım peşin veya vadeli ödenir. Borç yükü ödeme gücünü aşan işletmeler için bu konkordato türü tercih edilmelidir.
- Karma Konkordato: Hem tenzilat hem de vade uzatımı talep edilen türe ise karma konkordato denilmektedir. Bu karma yapı sayesinde hem borç miktarı azaltılır hem de geri ödeme süresi uzatılır. Uygulamada en çok karşılaşılan konkordato şekli genellikle karma konkordatodur.
Kimler Konkordato Talebinde Bulunabilir?
Konkordato sistemi, iflasa tabi olsun veya olmasın, borçlarını ödeyememe tehlikesi içinde bulunan veya ödeme güçlüğüne düşmüş olan borçlular tarafından talep edilmektedir. İcra İflas Kanunu Madde 285’de düzenlenmiştir. Buna göre;
- Gerçek Kişiler: Tacir olup olmamalarına bakılmaksızın, borçlarını ödemekte zorlanan her gerçek kişi, konkordato talebinde bulunabilir. Ancak konkordatonun kabul edilebilmesi için, kişinin borçlarını karşılayabilecek gelir ya da varlığa sahip olması gerekmektedir.
- Tüzel Kişiler: Sermaye şirketleri, şahıs şirketleri ve kooperatifler, faaliyetlerine devam edebilmek amacıyla konkordato talebinde bulunabilirler. Başvuru, şirket yetkili organ kararıyla yapılmaktadır.
- Alacaklılar: Borçlu şirketin borçlarını ödemekte aciz olmasının alacaklılar tarafından anlaşılması halinde alacaklılar da konkordato talebinde bulunabilirler.
Konkordato Başvuru Şartları ve Gerekli Belgeler
Konkordato talebinin kabul edilebilmesi için borçlunun yalnızca mali sıkıntıda olması yeterli değildir. Kanunda öngörülen bazı şartların birlikte sağlanması gerekir. Aşağıda konkordato şartları detaylıca açıklanmıştır.
Başlıca Başvuru Şartları
İcra İflas Kanunu madde 285’e göre konkordato talebi aşağıdaki şekillerde talep edilebilir. Buna göre;
- Ödeme Güçlüğü (Temerrüt): Borçlunun mevcut borçlarını vadesinde ödeyememesi başvuru şartıdır. Borçların vadesinde ödenmesi veya ödenebilir olması halinde konkordato talebinde bulunulamaz.
- Borca Batık Olma Riski: Borçlunun öngörülebilir şekilde borca batık hale gelme riski taşıması gerekir. Diğer bir deyişle pasiflerinin aktiflerinden fazla olması halinde konkordato talebinde bulunulabilir. Bununla birlikte başvuru için borçlunun iyi niyetini ispat etmesi ve gerçekçi, uygulanabilir ve ikna edici bir ödeme planı yani Konkordato Ön Projesi sunması da gerekmektedir. Bu plan, alacakların nasıl ve ne sürede ödeneceğine, şirketin mali yapısının nasıl iyileştirileceğine dair net veriler içermelidir.
Mahkemeye Sunulması Gereken Zorunlu Belgeler
İcra İflas Kanunu madde 286 uyarınca, başvuru sırasında aşağıdaki belgelerin eksiksiz sunulması zorunludur. Buna göre;
- Konkordato ön projesi.
- Borçlunun mali durumunu gösterir belgeler. Yani son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, ara bilançolar gibi belgelerin sunulması
- Alacaklıları, alacak miktarlarını ve imtiyaz durumlarını gösteren listenin de sunulması gerekir.
- Alacaklıların proje gerçekleşirse eline geçecek miktar ile iflas halinde eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı gösteren tablonun mahkemeye sunulması gerekir.
- Konkordato teklifinin gerçekleşeceği hususunda makul güvence veren denetim raporu mahkemeye sunulmalıdır.
Konkordato Başvuru Süreci ve Aşamaları
Konkordato süreci, yargısal denetime tabi olup, belirli bir sıraya ve şekil şartlarına bağlıdır. Aşağıda bu aşamalar detaylıca anlatılmıştır.
Görevli Mahkeme ve Konkordato Maliyeti
Konkordato ve yeniden yapılandırma hukukunda görevli ve yetkili mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise tacirler için borçlunun merkezinin bulunduğu yer Asliye Ticaret Mahkemesi yetkilidir. Tacir olmayanlar için yerleşim yerinin bulunduğu yer Asliye Ticaret Mahkemesi yetkilidir. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi Ticaret Mahkemesi sıfatıyla bu davaya bakmaktadır.
Konkordato süreci için mahkeme harç ve gider avansı, Komiser ücretlerine yönelik teminat, bilirkişi/denetim giderleri ile konkordato ön raporu gibi maliyetler söz konusudur.
Geçici ve Kesin Mühlet Süreçleri
Mahkeme, usulüne uygun konkordato başvurusunda bulunan gerçek veya tüzel kişi hakkında dosyayı inceledikten sonra yeniden yapılandırma mühletine geçmektedir. Konkordato geçici mühlet ve kesin mühlet olmak üzere ikiye ayrılır. Buna göre;
Mühlet | Süre | Amaç ve Mühletin İşlevi |
Geçici Mühlet | İlk aşamada 3 ay geçici mühlet verilmektedir. Mahkeme gerekli görürse bu süreyi uzatılabilir. | Borçluyu haciz, iflas, faiz işlemesi gibi cebri icra tehditlerinden korumaktadır. Bu sürede konkordato komiseri atanır. Komiser, borçlunun faaliyetlerini denetlemek için atanmaktadır. |
Kesin Mühlet | Kesin mühlet, en fazla 1 yıl verilebilmektedir. İstisnai hallerde ise 6 ay daha bu süre uzatılabilir. | Sürecin en önemli aşamasıdır. Kesin mühlet sürecinde iyileştirme planı netlik kazanmaktadır. Alacaklı görüşleri alınır, komiser mali yapıyı ve projenin uygulanabilirliğini değerlendirmektedir. |
Tasdik ve Onay
Tasdik ve onay süreci, komiser raporu, alacaklılar toplantısı, kabul çoğunluğu ve mahkeme kararı gibi aşamalardan geçmektedir. Buna göre;
- Komiser Raporu: Komiser, borçlunun mali yapısını ve projenin uygulanabilirliğini değerlendirerek rapor hazırlar. Bu rapor konkordato talep edilen Asliye Ticaret Mahkemesine sunulur.
- Alacaklılar Toplantısı: Konkordato komiseri tarafından hazırlanan bu proje alacaklılar toplantısında oylamaya sunulur.
- Kabul Çoğunluğu: Konkordatonun kabulü için yasa gereği kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısı, veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte biri ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluğun onay vermesi gerekmektedir.
- Mahkeme Kararı: Komiserin olumlu raporu ve alacaklı onayıyla birlikte mahkeme, ekonomik gerçeklik ve alacaklı menfaat dengesi kriterlerini göz önünde bulundurarak tasdik kararı vermektedir.
Konkordatonun Hukuki Sonuçları ve Reddi
Tasdik kararı, hem borçlu hem de alacaklılar açısından önemli hukuki sonuçlar doğurmaktadır. Zira kanun, konkordatonun kabulü ile reddine birtakım sonuçlar bağlamıştır.
Tasdik Kararının Hukuki Etkileri
Tasdik edilen konkordato, oylamaya katılmayan veya aleyhte oy kullanan tüm alacaklılar için geçerlidir. Borçlar belirli oranlarda tenzilata uğrayabilir ve geriye kalan borçlar belirli vadelerde ödenir. Buna Borçların Yeniden Yapılandırılması da denilmektedir. Mühlet süresince durmuş olan icra takipleri, tasdik kararının kesinleşmesiyle birlikte konkordato planına uygun şekilde sonuçlandırılır. Tasdik edilen projede aksi belirtilmedikçe, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş alacaklara faiz işlemesi durmaktadır.
Konkordatonun Reddi ve İflas Sürecine Geçiş
Konkordato her zaman tasdikle sonuçlanmamaktadır. Mahkeme, aşağıdaki durumlarda talebi reddedebilir. Buna göre;
- Projenin ciddi, uygulanabilir ve inandırıcı bulunmaması,
- Borçlunun iyi niyetli davranmadığının anlaşılması veya malvarlığını kaçırması,
- Alacaklı çoğunluğunun usule uygun şekilde sağlanamaması veya
- Alacaklılardan bir kısmının diğerlerine göre açık şekilde kayba uğratılması halinde mahkeme konkordatoyu tasdiklemez.
Konkordatonun reddi halinde mahkeme, borçlu iflasa tabi bir tüzel kişi ise ve mali durum iflası gerektiriyorsa resen iflas kararı verir. Bu durumda borçlunun tüm malvarlığı tasfiye sürecine girmektedir. Bu durumda borçlunun faaliyetleri sona erer ve ticari itibarı zedelenir.
Süreçte Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
Konkordato komiserinin hak ve yükümlülükleri ile konkordatonun işçilik alacaklarına etkisi önemli konulardan sayılmaktadır. Bu bölümde, komiserin görevleri ile işçilik alacaklarının hukuki durumunu inceleyeceğiz.
Konkordato Komiserinin Görev ve Yetkileri
Konkordato komiseri, başvurunun kabulüyle birlikte mahkeme tarafından atanır. Komiser, sürecin denetimini üstlenir. Ayrıca komiser, borçlunun faaliyetlerini denetlemek ve alacaklıların menfaatlerini korumakla yükümlüdür.
Görev Alanı | Açıklama |
Denetim ve Gözetim | Konkordato komiseri, mühlet süresince borçlunun ticari faaliyetlerini, işletmenin gidişatını, finansal durumunu ve malvarlığını sürekli denetlemektedir. |
Raporlama | Komiser, mahkemeye, borçlunun mali yapısını ve konkordato projesinin uygulanabilirliğini değerlendiren ön rapor ve nihai raporlar hazırlar. |
İzin ve Onay Verme | Konkordato komiseri, borçlunun, mühlet süresince malvarlığı üzerinde keyfi tasarrufta bulunmasını engeller. Borçlu, şirket varlıklarını devretme veya temlik etme gibi işlemleri ancak komiserin onayıyla yapabilir. |
Bilgi Talebi | Konkordato komiseri, borçludan, doğru, eksiksiz ve güncel bilgi/belge sunmasını talep etme yetkisine sahiptir. |
Toplantı ve Oylama | Konkordato komiseri, alacaklılar toplantısını düzenler, konkordato projesini alacaklıların oylamasına sunar. Kabul için gerekli çoğunluğun sağlanıp sağlanmadığını tespit eder. |
Tasfiye Sürecinde Rol | Konkordato reddedilip iflas kararı verilirse, iflas idaresine ait görev ve yetkiler gerektiğinde komiserler tarafından kullanılır. |
Konkordato Kararının İşçilik Alacaklarına Etkisi
Konkordato sürecinde işçilik alacakları, Türk Hukukunda münhasır bir düzenleme altındadır. Zira işçilik alacaklarının durumu, konkordatonun temel amacı olan işletmenin devamlılığını sağlama hedefi açısından da önem teşkil etmektedir.
İşçilik Alacaklarının İmtiyazlı Durumu
İşçilik alacakları (ücret, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı vb.), İcra ve İflas Kanunu uyarınca birinci sıra imtiyazlı alacaklar diğer bir deyişle rüçhanlı alacaklar arasında kabul edilir. Bu imtiyazlı konum, işçilik alacaklarının, diğer adi alacaklara göre öncelikli olarak tahsil edilmesi anlamına gelir.
Konkordato Hükümlerinden Etkilenme Durumu
Konkordato projesinin indirim (tenzilat) veya vade uzatımı hükümleri, kural olarak imtiyazlı alacakları bağlamaz. Bu durum özellikle konkordato başvurusundan önce doğmuş işçilik alacakları için geçerlidir; bu alacakların tamamen ve zamanında ödenmesi esastır. İşletmenin faaliyetine devam etmesi için gerekli olan işgücünü korumak adına, işçilik alacaklarının konkordato baskısından muaf tutulması temel amaçtır.
Ancak, işçi alacaklısı, kendi alacağının da konkordato planına dâhil edilmesini kabul ederse, bu durumda işçilik alacağı da projeye tabi olabilir. Şu kadar ki, bu durum yasal bir zorunluluk değil, ferdi bir irade beyanıdır.
Mühlet Süresince Yeni Doğan Alacaklar
Geçici ve kesin mühlet süreleri içinde çalışanların hak ettikleri ücret, ikramiye ve diğer hakları, işletmenin devam eden faaliyetleri için yapılan giderler olarak kabul edilir ve yeni borçlar statüsündedir. Bu yeni doğan işçilik alacakları, konkordato tasdik edilse bile tam olarak ödenmek zorundadır. Eş deyişle konkordato planından etkilenmezler.