- İş Hukuku
- 3 Ekim 2025
İşçi ve işveren arasındaki iş sözleşmesi sona erdiğinde, bu fesih nedeninin Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi gerekir. Bu bildirim, SGK tarafından belirlenen ve feshin niteliğini tanımlayan İşten Çıkış Kodları olarak tanımlanır. Bu kodlar, iş akdinin kimin tarafından ve hangi gerekçeyle sonlandırıldığını gösterir. İş çıkış kodu, işçinin Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı ve İşsizlik Maaşı gibi haklarını alıp alamaması gibi sonuçları doğrudan etkiler.
Fesih Nedenine Göre İşçi Hakları
İşten çıkış kodları 1’den başlayıp 50’ye kadar sıralanır. Her bir kod, feshin kendine özgü koşullarını temsil eder. İş çıkış kodlarının işçilik hakları üzerindeki etkisini aşağıdaki tablo ile gösterebiliriz. Buna göre;
Kod | İşten Çıkış Nedeni | Kıdem Tazminatı | İhbar Tazminatı | İşsizlik Maaşı |
3 | Belirsiz süreli sözleşmenin işçi tarafından feshi (İstifa) | ALINAMAZ | Alınabilir (Bazen Alabilir) | ALINAMAZ |
4 | Belirsiz süreli sözleşmenin işverence, haklı sebep bildirmeden feshi | Alınabilir | Alınabilir | Alınabilir |
8 | Emeklilik (Yaşlılık veya Toptan Ödeme) | Alınabilir | ALINAMAZ | ALINAMAZ |
12 | Askerlik | Alınabilir | ALINAMAZ | Alınabilir |
13 | Kadın işçinin evlenmesi (Evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde) | Alınabilir | ALINAMAZ | ALINAMAZ |
14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması (Kendi isteğiyle) | Alınabilir | ALINAMAZ | ALINAMAZ |
23, 24, 25 | İşçi tarafından haklı nedenle fesih (Zorunlu neden, sağlık, işverenin ahlak/iyi niyet kurallarına aykırı davranışı) | Alınabilir | ALINAMAZ | Alınabilir |
42-50 | İşveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih (İş Kanunu Madde 25/II) | ALINAMAZ | ALINAMAZ | ALINAMAZ |
İşçinin kendi isteğiyle ve haklı bir nedene dayanmadan istifa etmesi Kod 3 olarak nitelendirilir. Bu durumda işçi, işsizlik maaşı ve kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifanın haklı bir nedene dayanması Kod 23, 24, 25 gibi durumlarda kıdem tazminatına hak kazandırır. Bu durumda işçi, işsizlik maaşı başvurusu da yapabilir. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işveren tarafından fesih olan, Kod 42-50 ise tüm tazminat ve işsizlik maaşı haklarından mahrum bırakır.
İşsizlik Maaşı Şartları ve İşten Çıkış Kodları
İşsizlik maaşı, iş sözleşmesi kendi istek ve kusuru dışında sona eren işçiler için SGK tarafından ödenen bir tür ödenektir. İşsizlik maaşı toplam ödenebileceği gibi aylık da ödenebilmektedir. Uygulamada genellikle aylık bağlanmaktadır. Fesih sebebi mahkeme tarafından haksız olduğunun anlaşılması durumunda SGK ödemekle yükümlü olduğu bu tutarı işverene rücu edebilir.
İşsizlik Maaşı Alabilme Koşulları
İşsizlik maaşı alabilme koşullarını şu şekilde sıralayabiliriz. Buna göre;
- Kendi istek ve kusuru dışında işini kaybetmiş olmak durumunda İŞSİZLİK MAAŞI ALINABİLİR.
- İş sözleşmesinin feshinden önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olması gerekir. Bu süre boyunca hizmet akdinin devam etmiş olmasını ifade eder.
- Son 3 yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak gerekir.
- Fesihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a şahsen veya elektronik ortamda başvuru yapmak gerekir.
İşsizlik Maaşına Hak Kazandıran Başlıca Kodlar
İşsizlik maaşına hak kazanmada SGK çıkış kodu önemlidir. İşçi lehine olan ve işsizlik ödeneğine hak kazandıran kodlar, feshin işveren kaynaklı veya işçinin haklı bir nedenle yaptığı fesihler olduğu durumları içermektedir.
- İşveren Kaynaklı Fesihler: Kod 4 (Haklı sebep bildirmeden fesih), Kod 5 (Belirli süreli sözleşme bitimi), Kod 15 (Toplu işçi çıkarma), Kod 17 (İşyerinin kapanması), Kod 18 (İşin sona ermesi) gibi durumlar işveren kaynaklı fesih kodlarıdır.
- İşçi Tarafından Haklı Fesihler: Kod 23 (Zorunlu nedenle fesih), Kod 24 (Sağlık nedeniyle fesih), Kod 25 (İşverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı) işçi tarafından haklı fesih kodlarıdır.
- Diğer Özel Durumlar: Kod 12 (Askerlik), Kod 32 (Özelleştirme nedeniyle fesih) özel kod durumları olup işsizlik maaşı kazandırmaktadır.
İşsizlik maaşının süresi ödenen prime göre 180 gün yani 600 gün prim ile 300 gün yani 1080 gün prim arasında değişir. Ödenen miktar ise brüt asgari ücretin %40’ından az, %80’inden fazla olamaz.
İşten Çıkış Kodunun Öğrenilmesi ve Düzeltilmesi
İşçiler, hangi kod ile işten çıkarıldıklarını e-Devlet üzerinden 4A/4B/4C Sigortalılık Hizmet Dökümü sayfasından veya doğrudan SGK’ya başvurarak öğrenebilirler. İş çıkış kodunun düzeltilmesini ancak işveren talebi ile mümkündür. Ancak işçi mahkeme kanalıyla feshin geçersiz olduğunu ispat ettiği takdirde SGK iş çıkış kodu değişmektedir.
Hatalı İşten Çıkış Kodunun Düzeltilmesi
İşveren, işten çıkış tarihinden sonraki ilk 10 gün içinde e-Bildirge sistemi üzerinden hatalı işten çıkış kodunu düzeltebilir. Ancak, 10 günlük süre geçtikten sonra çıkış kodunun değiştirilmesi farklı durumlar yaratır. Buna göre;
- İşveren Tarafından Başvuru: İşveren, bir dilekçe ve hatayı kanıtlayan belgelerle birlikte SGK’ya başvurarak kodu değiştirmeyi talep edebilir. Ancak uygulamada işçinin iş çıkış kodunu düzelttiğine pek rastlanmaz.
- İşçi-İşveren Birlikte Başvuru: SGK’nın 2013/11 sayılı Genelgesi uyarınca, işçinin tek başına yaptığı kod değiştirme talepleri kabul edilmez. Ancak işçi ve işveren birlikte müracaat ederse değişiklik yapılabilir.
- Hukuki Süreç: İşçinin, kodu hala hatalı veya gerçeğe aykırı bulması ve işverenin işbirliği yapmaması durumunda, çalışan, İş Mahkemesinde dava açarak kodun değişikliğini sağlayabilir.
Kıdem Tazminatı Hakkı Kazandıran Kodlar
Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı yıla göre hesaplanan ve belirli haklı fesih nedenleriyle iş akdinin sona ermesi durumunda ödenen bir ücrettir. Kıdem tazminatı hakkı kazandıran başlıca çıkış kodları şunlardır.
Açıklama | Fesih Eden Taraf |
Belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi. | İşveren |
Belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin sona ermesi. | Resen |
Emeklilik (yaşlılık, malulen veya yaş dışındaki şartların tamamlanması). | İşçi |
Ölüm (normal veya iş kazası sonucu). | Resen |
Askerlik görevi. | İşçi |
Kadın işçinin evlenmesi (evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde). | İşçi |
Toplu işçi çıkarma, işyerinin kapanması veya işin sona ermesi. | İşveren/İşyeri |
İşçi tarafından haklı nedenle fesih (zorunlu, sağlık veya işverenin ahlak/iyi niyet kurallarına aykırı davranışı). | İşçi |
İşveren tarafından zorunlu nedenlerle (mücbir sebep, tutukluluk) veya sağlık nedeni ile fesih. | İşveren |
Kanuni düzenlemeler (BK, Sendika, Grev/Lokavt) kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih, özelleştirme veya işyeri/işin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih. | İşveren/Kanuni |
İhbar Tazminatı Hakkı Kazandıran Kodlar
İhbar tazminatı, iş akdini haklı bir neden olmaksızın ve ihbar süresine uymadan fesheden tarafın ödediği tazminattır. İhbar süresine uyulmadan işveren tarafından haklı neden bildirilmeden yapılan fesihlerde hak kazanılır.
Kod | Açıklama |
4 | Belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi. |
15, 17, 18 | Toplu işçi çıkarma, işyerinin kapanması veya işin sona ermesi. |
31, 32, 34 | Kanuni düzenlemeler kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih, özelleştirme veya işyeri/işin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih. |
40 | 696 sayılı KHK ile kamu işçiliğine geçilmemesi sebebiyle çıkış. |
İşsizlik Maaşı Hakkı Kazandıran Kodlar
İşsizlik maaşı, işçinin kendi kusuru ve isteği dışında işini kaybetmesi durumunda hak kazandığı bir ödenektir. İşsizlik maaşı hakkı kazandıran kodları şu şekilde tasnif edebiliriz.
Kod | Açıklama |
4, 5 | Belirsiz süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi ve belirli süreli sözleşmenin sona ermesi. |
15, 17, 18 | Toplu işçi çıkarma, işyerinin kapanması veya işin sona ermesi. |
23, 24, 25 | İşçi tarafından haklı nedenle fesih (zorunlu, sağlık veya işverenin ahlak/iyi niyet kurallarına aykırı davranışı). |
27, 28 | İşveren tarafından zorunlu nedenlerle (mücbir sebep, tutukluluk) veya sağlık nedeni ile fesih. |
31, 32, 33, 34 | Kanuni düzenlemeler kapsamında kendi istek ve kusuru dışında fesih, özelleştirme, gazeteci tarafından sözleşmenin feshi veya işyeri/işin niteliğinin değişmesi nedeniyle fesih. |
Kod | Açıklama | Grup |
1 | Deneme Süreli İş Sözleşmesinin İşverence Feshi. (Deneme süresi içinde işveren feshi.) | Deneme Süresi ve İşçi İstifası |
2 | Deneme Süreli İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Feshi. (Deneme süresi içinde işçi feshi.) | Deneme Süresi ve İşçi İstifası |
3 | Belirsiz Süreli İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Feshi (İstifa). (İşçinin kendi isteğiyle, haklı sebep olmaksızın ayrılması.) | Deneme Süresi ve İşçi İstifası |
4 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi. (İhbar ve kıdem tazminatı hakkı doğurur.) | İşveren Tarafından Fesih ve Süre Bitimi |
5 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi. (Süre bittiği için otomatik fesih.) | İşveren Tarafından Fesih ve Süre Bitimi |
17 | İşyerinin kapanması. | İşveren Tarafından Fesih ve Süre Bitimi |
18 | İşin sona ermesi. | İşveren Tarafından Fesih ve Süre Bitimi |
8 | Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle. (Emeklilik aylığına hak kazanma.) | İşçi Kaynaklı ve Kişisel Sebepler |
9 | Malulen emeklilik nedeniyle. | İşçi Kaynaklı ve Kişisel Sebepler |
12 | Askerlik. | İşçi Kaynaklı ve Kişisel Sebepler |
13 | Kadın işçinin evlenmesi. (1 yıl içinde başvurmak şartıyla.) | İşçi Kaynaklı ve Kişisel Sebepler |
14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması. (Kıdem tazminatına hak kazanılır.) | İşçi Kaynaklı ve Kişisel Sebepler |
38 | Doğum Nedeniyle İşten Ayrılma. | İşçi Kaynaklı ve Kişisel Sebepler |
23 | İşçi Tarafından Zorunlu Nedenle Fesih. (Mücbir sebepler, 1 haftadan uzun süre işin durması.) | İşçi Tarafından Haklı Nedenle Fesih |
24 | İşçi Tarafından Sağlık Nedeniyle Fesih. (Sağlık raporu ile belgelenmesi şarttır.) | İşçi Tarafından Haklı Nedenle Fesih |
25 | İşçi Tarafından İşverenin Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Davranışı Nedeni İle Fesih. (Örn: Ücretin eksik ödenmesi, taciz.) | İşçi Tarafından Haklı Nedenle Fesih |
İşveren Tarafından Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırı Fesih Kodları
16.04.2021 tarihli değişiklik ile, işveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle yapılan fesihler için tek kod Kod 29 kaldırılıp yerine detaylı kodlar eklenmiştir.
Kod | Açıklama (İşçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları) |
42 | İş sözleşmesinde gerekli vasıf veya şartları kendinde bulunduğunu ileri sürerek işvereni yanıltma. |
43 | İşverene veya aile üyelerine karşı şeref ve namusa dokunacak sözler, davranışlar veya asılsız ihbar/isnat. |
44 | İşverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunma. |
45 | İşyerine sarhoş/uyuşturucu madde almış olarak gelme veya kullanma, işverene/başka işçiye sataşma. |
46 | İşverenin güvenini kötüye kullanma, hırsızlık veya meslek sırlarını ortaya atma. |
47 | İşyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işleme. |
48 | İşine devamsızlık (izinsiz veya haklı sebepsiz ardı ardına 2 işgünü, ayda 2 defa tatil sonrası iş günü veya ayda 3 iş günü). |
49 | Görevleri yapmamakta ısrar etme. |
50 | İşin güvenliğini tehlikeye düşürme veya 30 günlük ücret tutarından fazla hasara neden olma. |
Madde 25/II Kapsamında İş Sözleşmesinin İşveren Tarafından Feshi Halleri
Bu kodlar, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları veya benzeri nedenlerle iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı nedenle ve derhal feshedilmesini ifade eder. İşçinin bu şekilde çıkarılması, kıdem tazminatı hakkını kaybetmesi sonucunu doğurur.
İşten Çıkış Kodu | Fesih Nedeni (Kısa Açıklama) | Detaylı Açıklama |
42 | Yanlış Vasıf Beyanı ve Yanıltma | İş sözleşmesi yapılırken, işçinin kendisinde bulunmadığı halde, iş için gerekli olan temel vasıfların veya şartların kendisinde bulunduğunu iddia etmesi, gerçeğe aykırı bilgi veya sözler vererek işvereni yanıltması hali. |
43 | İşveren veya Ailesine Yönelik Onur Kırıcı Davranış/Asılsız İhbar | İşçinin, işverene veya işverenin aile üyelerinden birine karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemesi veya davranışlarda bulunması. Ayrıca, işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı, asılsız ihbar ve isnatlarda (suçlamalarda) bulunması. |
44 | Başka İşçiye Cinsel Taciz | İşçinin, işyerindeki başka bir iş arkadaşına karşı cinsel tacizde bulunması. |
45 | Sataşma, İşyerinde Alkol/Uyuşturucu Kullanımı veya Sarhoş Gelme | İşçinin; işverene, ailesi üyelerine veya işyerindeki başka bir işçiye sataşması. İşyerine sarhoş veya uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da bu maddeleri işyerinde kullanması. |
46 | Güveni Kötüye Kullanma, Hırsızlık ve Meslek Sırlarını Açığa Vurma | İşçinin, doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar sergilemesi: Hırsızlık yapması, işverenin güvenini kötüye kullanması veya işverenin meslek sırlarını (ticari sırlarını) ortaya çıkarması. |
47 | İşyerinde Hapis Cezası Gerektiren Suç İşleme | İşçinin, işyerinde yedi günden fazla hapis cezasıyla cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi. |
48 | İzinsiz veya Haklı Sebepsiz Devamsızlık | İşçinin, işverenden izin almaksızın veya haklı bir nedene dayanmaksızın: Ardı ardına iki işgünü işe gelmemesi, bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü işe gelmemesi, ya da bir ayda toplam üç işgünü işe devam etmemesi. |
49 | Görevi Yapmamakta Israr | İşçinin, yapmakla yükümlü olduğu görevleri, kendisine bu durum hatırlatıldığı halde (uyarıya rağmen) yapmamakta ısrar etmesi ve görevini aksatması. |
50 | İş Güvenliğini Tehlikeye Atma veya Ciddi Maddi Hasar Verme | İşçinin kendi isteği veya savsaması (ihmali) yüzünden; işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, yahut işyerine ait veya elinin altında bulunan makine, tesisat, eşya ve maddelerde otuz günlük ücretinin tutarıyla ödenemeyecek derecede büyük hasar ve kayba neden olması. |