Trafik Kazalarında Yetkili Mahkeme

Somut olayda, davacı vekilince müvekkilinin yolculuk yaptığı ve davalı … nezdinde zorunlu mali mesuliyet sigortası yaptırılan … plakalı aracın 15.03.2022 tarihli tek taraflı meydana gelen trafik kazası neticesinde müvekkilinin yaralandığını belirterek kazaya karışan aracın zorunlu mali mesuliyet sigortasını yaptıran davalıdan iş göremezlik tazminatı ve tedavi gideri için şimdilik 300 TL maddi tazminatın alınarak müvekkiline verilmesini talep ettiği, davalı … vekilinin ise süresinde sunmuş oldukları cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunduğu ve dosyanın yetkili ve görevli İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verilmesini talep ettiği, davaya konu trafik kazasının Gevaş ilçesinde meydana geldiği, davalının yerleşim yeri adresinin Kadıköy/İstanbul olduğu, davacının ise adres kayıt sisteminde kayıtlı adresinin olmadığı, sigorta şirketinin merkezinin ise İstanbul olduğu anlaşıldığı ve davalının süresinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07.07.2023 Tarihli ve 2023/370 Esas, 2023/584 Karar Sayılı Kararı

Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davaların sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabileceği, bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacının bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahip olduğu, davacının, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, seçim hakkının davalıya geçeceği, dosya kapsamına göre kazanın Van’da meydana geldiği, davacının seçimlik hakkını kazanın meydana geldiği yer mahkemesinden yana kullandığı, bu itibarla davanın ilk açıldığı yer olan Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) görülmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, davalı … tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacının uğradığı zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 6100 sayılı Kanun’un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun’un “Davalının birden fazla olması hâlinde yetki” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Ancak, dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır.”

4. 6100 sayılı Kanun’un “Haksız fiilden doğan davalarda yetki” başlıklı 16 ncı maddesi şöyledir:

“Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.”

5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Görevli ve yetkili mahkeme” başlıklı 110 uncu maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:

“Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.”

6. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın “Sigortacıya Başvuru ve Yetkili Mahkeme” başlıklı C.7. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:

“Sigortacının başvuru tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi kısmen veya tamamen karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde ya da tazminat tutarında anlaşma sağlanamadığı hallerde sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinde, kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde ya da zarar görenin ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesinde dava açılabileceği gibi uyuşmazlığın çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir.”

C. Değerlendirme

1. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

2. Dosya kapsamından dava konusu uyuşmazlıkta kesin yetki halinin bulunmadığı, haksız fiilin işlendiği kazanın Gevaş ilçesinde meydana geldiği, davalı şirketin merkezinin Kadıköy/İstanbul olduğu, sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yerin İpekyolu/Van olduğu, zarar gören davacının ise adres kayıt sistemine kayıtlı yerleşim yeri adresinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısı ile, davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, 2918 sayılı Kanun’un 110 uncu maddesindeki seçimlik hakkını, sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinde dava açarak kullanmasının genel yetki kurallarına uygun olduğu anlaşılmakla, uyuşmazlığın Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesince (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Van 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,

12.02.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.

Yargıtay Karar Özeti

Trafik kazalarından kaynaklı tazminat taleplerine ilişkin Sigorta şirketine karşı açılan davalarda yetki yerinin belirlenmesi uygulamada sıklıkla sorun yaratmaktadır. 

Söz konusu olayda davacı vekili müvekkilinin yaralandığından bahisle Van Asliye Hukuk Mahkemesinde (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) Sigorta şirketine karşı tazminat davası açmıştır. Sigorta şirketi ise davalının yerleşim yerinin İstanbul olduğunu belirterek yetkisizlik kararı verilmesini talep etmiştir.

Trafik kazalarında yetki yeri belirlenirken uygulanacak sıralama aşağıdaki şekildedir:

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 6/1 maddesinde yer alan genel yetki kuralı gereğince davalı gerçek veya tüzel kişinin, davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi,
2. Davalı birden fazla olması durumunda davalılardan herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi,
3. Trafik kazaları bir haksız fiil olduğundan ötürü HMK 16. madde gereğince haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi,
4. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110/2 maddesine göre sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde de açılabilir.Yukarıda açıklanan bilgiler ışığında, olayımızda davacının davasını açabilmesi için birçok yetkili mahkeme bulunmaktadır. Kesin yetki kuralının bulunmadığı davada davacı, davayı sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemesinde açarak seçimlik hakkını kullanmıştır.