- 4857 Sayılı İş Kanunu, Kanunlar
- 1 Mart 2025
İş Kanunu 38. Madde
Ücret Kesme Cezası
Madde 38 – İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.
İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir. İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.
Bu paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılıp harcanmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına Bakanlıkça belirtilecek Türkiye’de kurulu bulunan ve mevduat kabul etme yetkisini haiz bankalardan birine, kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılır. Her işveren işyerinde bu paraların ayrı bir hesabını tutmaya mecburdur. Birikmiş bulunan ceza paralarının nerelere ve ne kadar verileceği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de katılacağı bir kurul tarafından karara bağlanır. Bu kurulun kimlerden teşekkül edeceği, nasıl ve hangi esaslara göre çalışacağı çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir.
Ücret Kesme Cezası
4857 sayılı İş Kanunu’nun 38. maddesi, işverenin işçiye ücret kesme cezası verme yetkisini düzenler. Bu madde, işverenin ücret kesme cezasını keyfi olarak uygulamamasını ve işçinin haklarını korumayı amaçlar.
Madde 38'in Temel Unsurları
Ücret Kesme Cezasının unsusları şunlardır. Buna göre;
- Sınırlama: İşveren, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.
- Bildirim Zorunluluğu: İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir.
- Kesinti Sınırı: İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.
Ücret Kesme Cezasının Sebepleri
İşveren, işçiye ücret kesme cezası verebilmek için, bu cezanın hangi sebeplerle verilebileceğinin toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde açıkça belirtilmiş olması gerekir. Bu, işverenin keyfi olarak ücret kesme cezası vermesini engellemeyi amaçlar.
Bildirim Zorunluluğu
İşveren, işçiye ücret kesme cezası verdiğinde, bu durumu ve nedenini işçiye derhal bildirmek zorundadır. Bu, işçinin neden ceza aldığını bilmesini ve haklarını savunabilmesini sağlar.
Kesinti Sınırı
İşçinin ücretinden yapılacak kesintiler, bir ayda iki günlük ücreti veya parça başına ücret alan işçiler için iki günlük kazancı aşamaz. Bu, işçinin ücretinin önemli bir kısmının kesilmesini engelleyerek, geçimini sürdürmesini sağlar.
Ücret Kesme Cezasında Önemli Hususlar
Ücret kesme cezasında dikkat edilmesi gereken önemli hususları şu şekilde tasnif edebiliriz. Buna göre;
- İşçinin Hakları: İşçi, ücret kesme cezasının haksız olduğunu düşünüyorsa, bu duruma itiraz edebilir ve yasal yollara başvurabilir.
- İdari Para Cezası: 38’inci maddeye aykırı olarak ücret kesme cezası veren veya yaptığı ücret kesintisinin sebebini ve hesabını bildirmeyen işveren veya işveren vekiline idari para cezası verilir.
Netice olarak; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 38. maddesi, işverenin işçiye ücret kesme cezası verme yetkisini sınırlayarak ve belirli kurallara bağlayarak, işçinin haklarını korumayı amaçlar.