İş Kanunu 71. Madde 

Çalıştırma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı

Madde 71 – (Değişik birinci fıkra: 4/4/2015-6645/38 md.) On beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Ancak, on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış olan çocuklar; bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilirler. On dört yaşını doldurmamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabilirler.

Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınır. Çocuğun gördüğü iş onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamaz, onun derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremez.

Onsekiz yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler bakımından yasak olan işler ile onbeş yaşını tamamlamış, ancak onsekiz yaşını tamamlamamış genç işçilerin çalışmasına izin verilecek işler, on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocukların çalıştırılabilecekleri hafif işler, onaltı yaşını doldurmuş fakat onsekiz yaşını bitirmemiş genç işçilerin hangi çeşit işlerde çalıştırılabilecekleri ve çalışma koşulları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından altı ay içinde çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.[1][2]

(Değişik dördüncü fıkra: 4/4/2015-6645/38 md.) Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen çocukların çalışma saatleri günde yedi ve haftada otuz beş saatten; sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışanların ise günde beş ve haftada otuz saatten fazla olamaz. Bu süre, on beş yaşını tamamlamış çocuklar için günde sekiz ve haftada kırk saate kadar artırılabilir.

Okul öncesi çocuklar ile okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma süreleri, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla günde iki saat ve haftada on saat olabilir. Okulun kapalı olduğu dönemlerde çalışma süreleri yukarıda dördüncü fıkrada öngörülen süreleri aşamaz.[3]

(Ek fıkra: 4/4/2015-6645/38 md.) Sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinin kapsamı, bu faaliyetlerde çalışacak çocuklara çalışma izni verilmesi, yaş grupları ve faaliyet türlerine göre çalışma ve dinlenme süreleri ile çalışma ortamı ve şartları, ücretin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

İş Hukukunda Çocuk ve Genç İşçi Çalıştırma Esasları

Çalışma hayatının en önemli konularından biri, çocuk ve genç işçilerin istihdamıdır. Türkiye Cumhuriyeti’nde bu konu, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 71. maddesi ile sıkı şekil kurallarına bağlanmıştır. Bu makale, kanunun belirlediği çalıştırma yaş sınırlarını, çalışma saatlerini, istisnai durumları ve işverenlerin uyması gereken temel yükümlülükleri detaylı bir şekilde inceleyerek hem işverenleri hem de ebeveynleri bilgilendirmeyi amaçlamaktadır.

İş Kanunu Madde 71’e Göre Temel Çalıştırma Yaşı ve Yasaklar

İş Kanunu, çocukların istismarına ve gelişimlerinin sekteye uğramasına engel olmak için birtakım yaş sınırları koymuştur. Bu yaş sınırlamaları aşağıda detaylıca açıklanmıştır. 

Çalıştırmanın Mutlak Yasak Olduğu Yaş Sınırı

4857 Sayılı İş Kanunun 71. maddesi, çocuk işçi çalıştırma konusunda mutlak bir yasak getirmiştir. Buna göre on beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. Bu, 15 yaşından küçük çocukların, istisnalar hariç, genel olarak hiçbir işte çalıştırılamayacağı anlamına gelir. Bu yasak, çocuğun bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişimini koruma altına almayı amaçlamaktadır. 

İstisnai Durumlar Sanat, Kültür ve Hafif İşler

Yasağın iki temel istisnası mevcuttur. Bu istisnalar, çocukların eğitimine ve gelişimine zarar vermeyecek şekilde, belirli koşullar altında çalışma imkanı tanımaktadır. 

Hafif İşlerde Çalışma Hakkı (Çocuk İşçiler)

On dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocuklar bu kategoride değerlendirilir. Çalışacakları işler; Bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine engel olmayacak, Okullarına devam edenlerin eğitimine engel teşkil etmeyecek hafif işler olmalıdır. Bu çocukların mesleki deneyim kazanmaları ve hayata hazırlanmaları hedeflenir, ancak eğitim her zaman önceliklidir.

Sanat, Kültür ve Reklam Faaliyetleri

Bu istisna, 15 yaş altı yasağının en önemli istisnasıdır ve genellikle kamuoyunda “çocuk oyuncu” ya da “çocuk model” olarak bilinen durumu kapsar. On dört yaşını doldurmamış çocuklar bu kapsamdadır. Bunlar ancak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalıştırılabilir. Ancak çocuğun gelişimine ve eğitimine engel olmayacak faaliyetler olmalıdır. Ayrıca yazılı sözleşme yapılması zorunludur. Bununla birlikte her bir faaliyet için ayrı izin alınması gerekmektedir. Bu faaliyetlerin kapsamı, çalışma şartları ve ücret ödeme usulleri, ilgili bakanlıkların (Aile ve Sosyal Politikalar, Kültür ve Turizm, Sağlık, Millî Eğitim ve RTÜK) görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan özel bir yönetmelikle düzenlenir.

Yaş Grubuna Göre Sınırlamalar

Çocuk ve genç işçilerin çalışma saatleri, yaş gruplarına ve eğitim durumlarına göre sınırlandırılmıştır.

Zorunlu Eğitimi Tamamlamış ve Örgün Eğitime Devam Etmeyen Çocuklar

Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış (genellikle 14 yaş üstü) ve okula gitmeyen çocuklar için aşağıdaki tablo uygulanır. Buna göre; 

 

Çalışma Türü

Günlük Maksimum Süre

Haftalık Maksimum Süre

Artırılabilir Maksimum Süre (15 Yaşını Tamamlamışlar İçin)

Hafif İşler

7 saat

35 saat

8 saat / 40 saat

Sanat, Kültür, Reklam Faaliyetleri

5 saat

30 saat

Okula Devam Eden Çocuklar

Çocukların eğitimi mutlak öncelikli olduğu için, çalışma süreleri okul saatleri dışında kalacak şekilde kısıtlıdır. Buna göre okul saatleri dışında en fazla günde 2 saat ve haftada 10 saat çalışılabilir. Okul kapalı olduğu dönemlerde yani tatillerde yukarıdaki dördüncü fıkrada öngörülen (örneğin 15 yaşını tamamlamışlar için günlük 8, haftalık 40 saat) genel süreler aşılmaz.

Güvenlik ve Gelişim Odaklı Çalıştırma İlkeleri

Kanun, çalışma izni verilen her durumda, çocuk ve genç işçinin korunmasını temel ilke olarak kabul etmektedir. Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde; güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmeleri, kişisel yatkınlık ve yetenekleri dikkate alınmalıdır. Çocuğun yaptığı iş, kesinlikle onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamaz ve derslerini düzenli takip etmesine zarar veremez.

Yasaklanan İşlerin Belirlenmesi

18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler için yasak olan işler (ağır ve tehlikeli işler, yeraltı/su altı işleri vb.) ile 15-18 yaş arasındaki genç işçilerin çalışmasına izin verilecek işler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan özel bir yönetmelikle belirlenmiştir. Bu, gençlerin fiziksel dayanıklılıklarının ve tecrübelerinin riskli işler için yetersiz olabileceği gerçeğine dayanmaktadır.  

İşveren Sorumluluğu

İş Kanunu Madde 71, çocuk ve genç işçilerin çalıştırılmasını yalnızca ekonomik bir faaliyet olarak değil, aynı zamanda bir sosyal sorumluluk ve geleceğe yatırım olarak ele alınır. İşverenler, kanunun getirdiği bu sıkı kurallara uymak, çocukların gelişimini ve eğitimini her şeyin üstünde tutmakla yükümlüdür. Bu kurallara uymayan işverenler, idari para cezaları ile karşılaşır. Çocuk işçiliğiyle mücadele, tüm toplumun ve özellikle işverenlerin temel etik ve hukuki görevidir.

Yorumunuzu Bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Gravatar profili