- Ticaret ve Şirketler Hukuku
- 5 Kasım 2025
Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen, dürüstlük kuralına aykırı davranışlar ve uygulamalara haksız rekabet denilmektedir. Türk Ticaret Kanunu, haksız rekabeti hem hukuki hem de cezai yaptırımlara bağlayarak ticari hayatın devamlılığını amaçlamaktadır.
Haksız Rekabetin Amacı
Türk Ticaret Kanunu Madde 54’e göre haksız rekabetin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış bir rekabetin sağlanmasıdır. Haksız rekabetin temeli, Medeni Kanundan gelen dürüstlük kuralına aykırılığa dayanır. Ticari hayatta bir davranışın haksız rekabet teşkil edip etmediği, o sektördeki teamüllere göre dürüst bir tacirden beklenen davranış olup olmadığına bakılarak belirlenir.
Haksız Rekabet Fiilleri Nelerdir?
Türk Ticaret Kanunu Madde 55, hangi davranışların haksız rekabet teşkil ettiğini örnekleyici olarak sayılmıştır. Bu fiil ve eylemler tahdidi değildir. Bu fiillerden başlıcaları şu şekilde sıralanabilir. Buna göre;
- Dürüstlük Kuralına Aykırı Reklam ve Satış Yöntemleri: Başkalarını veya ürünlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek şeklinde haksız rekabet oluşur. Yine kişinin kendi malları, iş ürünleri veya ticari faaliyetleri hakkında yanıltıcı ifadeler kullanmak veya Müşterinin karar verme özgürlüğünü, özellikle saldırgan satış yöntemleri ile sınırlamak şeklinde de haksız rekabet ortaya çıkabilir. Günümüzde birçok reklam bu şekle uymaz ise de esasında haksız rekabetin şartları oluşmaktadır.
- Sözleşmeyi İhlale Yöneltmek: Müşterileri, kendisiyle sözleşme yapabilmeleri için rakipleriyle yaptıkları sözleşmeleri ihlal etmeye veya sona erdirmeye yöneltmek şeklinde haksız rekabet ortaya çıkar.
- Başkalarının İş Ürünlerinden Yetkisiz Yararlanma: Kendisine emanet edilmiş teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden yetkisiz yararlanmak, başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralarak yararlanmak şeklinde haksız rekabet oluşmaktadır.
- Üretim ve İş Sırlarını Hukuka Aykırı İfşa Etmek: Gizlice ve izinsiz olarak ele geçirdiği veya başkaca hukuka aykırı bir şekilde öğrendiği bilgileri ve iş sırlarını değerlendirmek veya başkalarına bildirmek şeklinde haksız rekabet oluşmaktadır.
- İş Şartlarına Uymamak: Kanun veya sözleşmeyle rakiplere de yüklenmiş olan veya bir meslek dalında olağan olan iş şartlarına uymamak şeklinde haksız rekabet ortaya çıkar.
- Dürüstlük Kuralına Aykırı İşlem Şartları Kullanmak: Yanıltıcı bir şekilde, diğer taraf aleyhine yasal düzenlemeden önemli ölçüde ayrılan veya sözleşmenin niteliğine önemli ölçüde aykırı haklar ve borçlar dağılımını öngören genel işlem şartlarını kullanmak şeklinde haksız rekabet oluşmaktadır.
Haksız Rekabet Suçu ve Cezai Yaptırımlar
Türk Ticaret Kanunu Madde 62, yukarıda sayılan haksız rekabet fiillerinin kasten işlenmesini cezai yaptırıma bağlamıştır. Buna göre;
Cezayı Gerektiren Fiil | Cezai Yaptırım |
TTK m. 55’te Yazılı Haksız Rekabet Fiillerinden Birini Kasten İşlemek | 2 Yıla Kadar Hapis veya Adli Para Cezası |
Kendi İcap ve Tekliflerinin Rakiplerinkine Tercih Edilmesi İçin Yanlış veya Yanıltıcı Bilgi Vermek (Kişisel durum, ürünler, ticari faaliyet hakkında) | 2 Yıla Kadar Hapis veya Adli Para Cezası |
Çalışanları/Vekilleri Hile ile Aldatarak Ticari Sırları Ele Geçirmelerini Sağlamak | 2 Yıla Kadar Hapis veya Adli Para Cezası |
İşveren/Müvekkil Olarak, Çalışanların Haksız Rekabet Fiilini Öğrenip Önlememek veya Gerçeğe Aykırı Beyanları Düzeltmemek | 2 Yıla Kadar Hapis veya Adli Para Cezası |
Hâkim, duruma göre Hapis Cezası veya Adli Para Cezası arasında seçim yapabilir. İki cezayı birlikte vermesi de mümkündür. Haksız rekabet suçu, kural olarak şikâyete tabi bir suçtur. Şikâyet hakkı, fiilin işlendiğinin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay içinde kullanılmalıdır. Her halükârda 8 yıllık dava zamanaşımı süresi geçerlidir.
Haksız Rekabetin Hukuki Sonuçları
Cezai yaptırımların yanı sıra, haksız rekabet fiilinden zarar gören rakipler, müşteriler, meslek birlikleri Asliye Ticaret Mahkemesinde aşağıdaki davaları açabilirler. Bu durum Türk Ticaret Kanunu Madde 56)’da düzenlenmiştir. Buna göre;
- Tespit Davası: Haksız rekabetin var olup olmadığının tespit edilmesi davası açılabilir.
- Men (Önleme) Davası: Haksız rekabet fiilinin devamının önlenmesi davası açılabilir.
- Ref (Ortadan Kaldırma) Davası: Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılması davası açılabilir. Örneğin haksız rekabet oluşturan malzemenin imhası, yanlış beyanların düzeltilmesi şeklinde talepte bulunulabilir.
- Tazminat Davası: Maddi ve manevi zararların tazmini de dava konusu edilebilir.