Madde 31 – Muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir sebeple silah altına alınan veyahut herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi işinden ayrıldığı günden başlayarak iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılır.
İşçinin bu haktan faydalanabilmesi için o işte en az bir yıl çalışmış olması şarttır. Bir yıldan çok çalışmaya karşılık her fazla yıl için, ayrıca iki gün eklenir. Şu kadar ki bu sürenin tamamı doksan günü geçemez.
İş sözleşmesinin feshedilmiş sayılabilmesi için beklenilmesi gereken süre içinde işçinin ücreti işlemez. Ancak özel kanunların bu husustaki hükümleri saklıdır. Bu süre içinde iş sözleşmesinin Kanundan doğan başka bir sebebe dayanılarak işveren veya işçi tarafından feshedildiği öteki tarafa bildirilmiş olsa bile, fesih için Kanunun gösterdiği süre bu sürenin bitiminden sonra işlemeye başlar. Ancak iş sözleşmesi belirli süreli olarak yapılmış ve sözleşme yukarıda yazılı süre içinde kendiliğinden sona eriyorsa bu madde hükümleri uygulanmaz.
Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder.
Askerlik ve Kanundan Doğan Çalışma
4857 sayılı İş Kanunu’nun 31. maddesi, muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir sebeple silah altına alınan veyahut herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçinin iş sözleşmesinin durumu ve işe iade şartlarını düzenler.
Madde 31'in Temel Unsurları
4857 sayılı İş Kanunu madde 31’in temel unsurları şu şekildedir. Buna göre;
Sözleşmenin Feshi: Muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir sebeple silah altına alınan veyahut herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi, işinden ayrıldığı günden başlayarak iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılır.
İşe İade Talebi: İşçi, bu ödevlerin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe alınma isteğinde bulunursa, işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğü altındadır.
İşe Almama Tazminatı: İşveren, aranan şartlar bulunduğu halde iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder.
Askerlik ve Kanuni Ödev Nedeniyle İşten Ayrılma
Madde 31, muvazzaf askerlik (zorunlu askerlik) dışında, manevra veya herhangi bir nedenle silah altına alınma (örneğin, yedek subaylık) veya kanundan doğan başka bir çalışma ödevi (örneğin, seferberlik görevi) nedeniyle işten ayrılan işçileri kapsar.
İş Sözleşmesinin Durumu
Bu tür durumlarda, işçinin iş sözleşmesi, işten ayrıldığı günden itibaren iki ay sonra işveren tarafından feshedilmiş sayılır. Bu, iş ilişkisinin kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmez; işveren tarafından ayrıca bir fesih bildiriminde bulunulmasına gerek yoktur.
İşe İade Şartları
İşçi, askerlik veya kanuni ödevinin sona ermesinden itibaren iki ay içinde işe alınma isteğinde bulunursa, işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğü altındadır. Ancak, işe iade yükümlülüğü, işyerinde o pozisyonun boş olması veya işçinin yeniden o işe uygun olması gibi şartlara bağlıdır.
İşe Almama Tazminatı
İşveren, işe iade şartları sağlandığı halde işçiyi işe almazsa, işçiye üç aylık ücreti tutarında tazminat ödemek zorundadır.
Askerlik ve Kanundan Doğan Çalışmada Önemli Hususlar
Askerlik ve kanundan doğan çalışmada önemli hususlar şu şekildedir. Buna göre;
İki Aylık Süre: Hem iş sözleşmesinin feshi hem de işe iade talebi için iki aylık süreler önemlidir. Bu sürelere dikkat edilmelidir.
İspat Yükü: İşe iade talebinde bulunan işçi, askerlik veya kanuni ödevini yerine getirdiğini ve süresi içinde işe başvuruda bulunduğunu ispat etmekle yükümlüdür.
Sonuç olarak; 4857 sayılı İş Kanunu’nun 31. maddesi, askerlik ve kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işten ayrılan işçilerin iş sözleşmelerinin durumunu ve işe iade şartlarını düzenleyerek, bu durumdaki işçilerin haklarını korumayı amaçlar.