- 4857 Sayılı İş Kanunu, Kanunlar
- 20 Şubat 2025
İş Kanunu 18. Madde
Feshin Geçerli Sebebe Dayandırılması
Madde 18 – Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/2 md.) Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz.
Altı aylık kıdem hesabında bu Kanunun 66 ncı maddesindeki süreler dikkate alınır.
Özellikle aşağıdaki hususlar fesih için geçerli bir sebep oluşturmaz:
- a) Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmak.
- b) İşyeri sendika temsilciliği yapmak.
- c) Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip veya yükümlülüklerini yerine getirmek için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece katılmak.[1]
- d) Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler.
- e) 74 üncü maddede öngörülen ve kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek.
- f) Hastalık veya kaza nedeniyle 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık.
İşçinin altı aylık kıdemi, aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesap edilir. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyerinin bulunması halinde, işyerinde çalışan işçi sayısı, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirlenir.
İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri hakkında bu madde, 19 ve 21 inci maddeler ile 25 inci maddenin son fıkrası uygulanmaz.
[1] 18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle; bu bentte yer alan “Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya yükümlülüklerini yerine getirmek” ibaresi eklenmiştir.
Fesih İçin Geçerli Sebep Ne Anlama Gelir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesi, işverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmesi için geçerli bir sebep bulunması gerektiğini düzenler. Bu madde, işçinin iş güvencesini korumayı amaçlar ve işverenin keyfi fesihlerinin önüne geçmeyi hedefler.
Feshin Geçerli Sebebe Dayandırılmasının Unsurları
Feshin geçerli sebebe dayandırılmasının unsurlarını şu şekilde tasnif edebiliriz. Buna göre;
- İş Güvencesi Kapsamı: Madde 18, 30 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçiler için geçerlidir.
- Geçerli Sebep Zorunluluğu: İşveren, iş sözleşmesini feshederken işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.
Geçerli Sebep Kavramı Nedir?
Geçerli sebep, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından önemli ve makul ölçüler içinde beklenemeyeceği durumlardır. Bu sebepler, işçinin yetersizliği, iş disiplinine aykırı davranışları veya işyerindeki ekonomik zorluklar gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir.
İşçinin Yeterliliğinden Kaynaklanan Sebepler
İşçinin yeterliliği, bilgi, beceri, deneyim gibi özelliklerini ifade eder. İşçi, işini gereği gibi yapamıyorsa veya beklenen performansı gösteremiyorsa, bu durum fesih için geçerli bir sebep olabilir.
İşçinin Davranışlarından Kaynaklanan Sebepler
İşçinin davranışları, işyerindeki düzeni ve iş ilişkilerini olumsuz etkiliyorsa, bu durum fesih için geçerli bir sebep olabilir. Örneğin, işçinin hırsızlık yapması, iş arkadaşlarına hakaret etmesi veya işe sürekli geç gelmesi gibi durumlar geçerli sebep olarak kabul edilebilir.
İşletmenin, İşyerinin veya İşin Gereklerinden Kaynaklanan Sebepler
İşletmenin ekonomik durumu, işyerindeki teknolojik değişiklikler veya işin yeniden yapılandırılması gibi durumlar, fesih için geçerli bir sebep olabilir.
Feshin Geçerli Sebebe Dayandırılmasının Önemli Hususları
Feshin geçerli sebebe dayandırılmasının önemli hususlarını şu şekilde sıralayabiliriz. Buna göre;
- Fesih Bildirimi: İşveren, fesih kararını işçiye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Bu bildirimde, feshin gerekçesi açıkça belirtilmelidir.
- İşçinin Savunma Hakkı: İşveren, iş sözleşmesini feshetmeden önce işçinin savunmasını almalıdır. İşçiye, hakkındaki iddialara karşı açıklama yapma imkanı tanınmalıdır.
- Yargı Yolu: İşçi, feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını düşünüyorsa, iş mahkemesine başvurarak feshin iptalini isteyebilir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesi, işverenin belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmesi için geçerli bir sebep bulunması gerektiğini düzenleyerek, işçinin iş güvencesini korumayı amaçlar. Bu madde, iş hayatında adaletin ve eşitliğin sağlanmasına katkıda bulunur.