- 4857 Sayılı İş Kanunu, Kanunlar
- 1 Mart 2025
İş Kanunu 36. Madde
Kamu Makamlarının ve Asıl İşverenlerin Hakedişlerinden Ücreti Kesme Yükümlülüğü
Madde 36 – Genel ve katma bütçeli dairelerle mahalli idareler veya kamu iktisadi teşebbüsleri yahut özel kanuna veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar; asıl işverenler müteahhide verdikleri her türlü bina, köprü, hat ve yol inşası gibi yapım ve onarım işlerinde çalışan işçilerden müteahhit veya taşeronlarca ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığının kontrolü, ya da ücreti ödenmeyen işçinin başvurusu üzerine, ücretleri ödenmeyen varsa müteahhitten veya taşeronlarda n istenecek bordrolara göre bu ücretleri bunların hakedişlerinden öderler.
Bunun için hakediş ödeneceği ilgili idare tarafından işyerinde şantiye şefliği işyeri ilân tahtası veya işçilerin toplu bulunduğu yerler gibi işçilerin görebileceği yerlere yazılı ilân asılmak suretiyle duyurulur. Ücret alacağı olan işçilerin her hakediş dönemi için olan ücret alacaklarının üç aylık tutarından fazlası hakkında adı geçen idarelere herhangi bir sorumluluk düşmez.
Anılan müteahhitlerin bu işverenlerdeki her çeşit teminat ve hakedişleri üzerinde yapılacak her türlü devir ve el değiştirme işlemleri veya haciz ve icra takibi bu işte çalışan işçilerin ücret alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra, kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.
Bir işverenin üçüncü kişiye karşı olan borçlarından dolayı işyerinde bulunan tesisat, malzeme, ham, yarı işlenmiş ve tam işlenmiş mallar ve başka kıymetler üzerinde yapılacak haciz ve icra takibi, bu işyerinde çalışan işçilerin icra kararının alındığı tarihten önceki üç aylık dönem içindeki ücret alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra, kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.
(Değişik beşinci fıkra: 10/9/2014-6552/3 md.) İşverenler, alt işverene iş vermeleri hâlinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini işçinin başvurusu üzerine veya aylık olarak resen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri hak edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlüdür.
Kamu Makamlarının ve Asıl İşverenlerin Hakedişlerinden Ücreti Kesme Yükümlülüğü
4857 sayılı İş Kanunu’nun 36. maddesi, kamu kurumları ve asıl işverenlerin, alt işverenlerin işçilerinin ücretlerini ödememesi durumunda ücretleri keserek işçilere ödeme yükümlülüğünü düzenler. Bu madde, işçilerin ücret alacaklarını güvence altına almayı ve alt işverenlerin işçilere ücretlerini ödemesini sağlamayı amaçlar.
Madde 36'nın Temel Unsurları
İş Kanunu madde 36.2nın temel unsurlarını şu şekilde tasnif edebiliriz. Buna göre;
- Kamu Kurumlarının Sorumluluğu: Genel ve katma bütçeli daireler, mahalli idareler ve kamu iktisadi teşebbüsleri, asıl işverenler müteahhide verdikleri işlerde çalışan işçilerin ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmekle yükümlüdür.
- Asıl İşverenin Sorumluluğu: Asıl işverenler, alt işverene iş vermeleri halinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmekle yükümlüdür.
- Ücretin Kesilerek Ödenmesi: Ücretleri ödenmeyen işçiler, kamu kurumlarına veya asıl işverene başvurarak ücretlerinin ödenmesini talep edebilirler. Bu durumda, kamu kurumu veya asıl işveren, ücretleri ödenmeyen işçilerin ücretlerini müteahhit veya alt işverenin hakedişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırır.
Kamu Kurumlarının Yükümlülüğü
Madde 36, genel ve katma bütçeli daireler, mahalli idareler ve kamu iktisadi teşebbüsleri gibi kamu kurumlarının, müteahhitlere verdikleri işlerde çalışan işçilerin ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etme yükümlülüğünü düzenler. Bu kurumlar, işçilerin ücretlerinin ödenmesini sağlamakla sorumludur.
Asıl İşverenin Yükümlülüğü
Asıl işverenler, alt işverenlere iş vermeleri halinde, alt işverenlerin işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini kontrol etmekle yükümlüdürler. Bu, asıl işverenlerin, alt işverenlerin işçilerine karşı da sorumluluk taşıdığı anlamına gelir.
Ücretin Kesilerek Ödenmesi Usulü
Ücretleri ödenmeyen işçiler, kamu kurumlarına veya asıl işverene başvurarak ücretlerinin ödenmesini talep edebilirler. Bu durumda, kamu kurumu veya asıl işveren, ücretleri ödenmeyen işçilerin ücretlerini müteahhit veya alt işverenin hakedişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırır.
İş Kanunu Madde 36 Önemli Hususlar
Kamu makamlarının ve asıl işverenlerin hakedişlerinden ücreti kesme yükümlülüğünde dikkat edilmesi gereken önemli hususlar şunlardır.
- Üç Aylık Sınır: Ücret alacağı olan işçilerin her hakediş dönemi için olan ücret alacaklarının üç aylık tutarından fazlası hakkında adı geçen idarelere herhangi bir sorumluluk düşmez.
- İspat Yükü: Ücret alacağını ispat yükü işçiye aittir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 36. maddesi, kamu kurumları ve asıl işverenlerin, alt işverenlerin işçilerinin ücretlerini ödememesi durumunda ücretleri keserek işçilere ödeme yükümlülüğünü düzenleyerek, işçilerin ücret alacaklarını güvence altına almayı ve alt işverenlerin işçilere ücretlerini ödemesini sağlamayı amaçlar. Bu madde, iş hayatında adaletin ve eşitliğin sağlanmasına katkıda bulunur.